Bildoj kaj demandoj

در آخر هر بخش از اين كلاس راجع به قاعده‌اي مهم يا لازم به يادآوري يك "نكته" ظاهر مي‌شود. در پايين شما مي‌توانيد تمام آن قسمت‌هاي دقت كردني را بخوانيد.

Parto 1

• همه‌ي اسامي، مثلا "homo" (=انسان، آدم) و "pomo" (=سيب)، به حرف -o ختم مي‌شوند.
• پسوند -in- بر جنس ماده دلالت دارد. براي مثال، "viro" (=مرد) - "virino" (=زن).
• واژه‌هاي "viro" و "virino" به سن و سال خاصي ارتباط ندارد.
• كلمات "kio" (=چه چيز، چي) و "tio" (=آن چيز) زماني به كار مي‌رود كه درباره چيزي نامشخص و كلي صحبت مي‌كنيم. يعني دلالت بر كليت دارد.

Parto 2

• واژه‌هاي "kiu" (=چه ‌كسي، كدام) و "tiu" (=آن كس، آن) بر چيز مشخص و يا منفرد دلالت دارد.

Parto 3

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 4

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 5

• پايانه -j براي جمع بستن به كار مي‌رود. براي مثال،"homoj" (=انسان‌ها، آدم‌ها).

Parto 6

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 7

• اكنون تمام ضماير شخصي را مشاهده مي‌كنيد: mi (=من)، vi (تو)، li (=او ـ مذكر)، sxi (=او ـ مؤنث)، gxi (=آن ـ جانوران و اشيا)، ni (=ما)، vi (=شما)، ili (=آن‌ها).

Parto 8

• هر گاه بخواهيم درباره "ili" (آن‌ها) سوالي بپرسيم، چون جمع است پس بايد از kiuj" (=چه كساني، كدام‌ها) استفاده كنيم.
• فراموش نكنيد كه "kiuj" براي افراد و چيزهاي مشخص به كار مي‌رود و "kio" در حالت كلي سوال مي‌كند و از چيزي نامشخص اعم از مفرد يا جمع سوال مي‌كند و هرگز جمع بسته نمي‌شود. (يعني هيچ‌گاه نمي‌گوييم "kioj").

Parto 9

• پسوند -ist- براي حرفه، شغل، آرمان فكري، اجتماعي يا سياسي، به كار مي‌رود و بر شخص دلالت دارد، مثلا "instrui" (=درس دادن، آموزش دادن) - "instruisto" (=آموزگار، معلم). (كاربردهاي ديگر -ist- را در بخش 33 خواهيم ديد.)

Parto 10

• تا كنون شما با سه واژه كه با "-ki" شروع مي‌شوند آشنا شديد: kio (=چه چيز، چي)، kiu (=چه كسي، كدام) و kie (=كجا). كلا اين واژه‌ها ده‌گانه هستند كه بقيه را در اين كلاس فرا خواهيد گرفت.

Parto 11

• واژك "cxu" به معني "آيا" در اصل براي سوالي كردن جملاتي است كه پاسخ آن‌ها با "jes" (=بله) يا "ne" (=نه) آغاز مي‌شود. براي مثال، در جـمله‌ي "Sxi estas Ana." (= او آنا است.). مي‌توان اين سوال را پرسيد: "?Cxu sxi estas Ana" (=آيا او آنا است؟).

Parto 12

• در صورت تمايل به جاي گفتن "Mi estas Ana" = "من آنا هستم"، مي‌توان گفت "Mia nomo estas Ana" (= نام من آنا است). از روش‌هاي ديگر هم مي‌توان استفاده كرد ولي ما در اين كلاس (از عبارت "... Mi estas "= "من ... هستم" استفاده مي‌كنيم.)

Parto 13

• پايانه n- بر مفعول دلالت دارد.
• براي اين‌كه n- را صحيح به كار ببريم، بايد خوب بفهميم كه فاعل كدام است و مفعول كدام. اگر شك داريد، توصيه مي‌كنيم قسمت مفعول را در بخش مروري بر قواعد دستوري مطالعه كنيد.

Parto 14

• وقتي مفعول جمله به حالت جمع است، از پايانه jn- استفاده مي‌شود. مثلا، "Ana fotas virojn." (= آنا از مردها عكس مي‌گيرد.).

Parto 15

• كلمه "estas" (=است، هست) بيش از هر چيز براي زماني است كه بخواهيم فاعل جمله را شرح دهيم. به اين خاطر پايانه مفعول مستقيم يعني n- را به كار نمي‌بريم، براي مثال: "Sxi estas programisto." (= او برنامه‌نويس است.).

Parto 16

• صفت‌ها (كلماتي كه اسامي را توصيف مي‌كنند) به حرف a- ختم مي‌شوند. پس واژه‌هايي كه در آخر آ‌ن‌ها حرف a- قرار دارد صفت است.
• وقتي سوالي با كلمه پرسشي "kia" (=چگونه)، آغاز مي‌شود پاسخ آن با صفت خواهد بود (يعني كلمه‌اي كه در آخر آن حرف a است).

Parto 17

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 18

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 19

• -is پايانه فعل گذشته ساده است. مثل "Ana fotis pomon." (= آنا از سيب عكس گرفت.).
• -as پايانه فعل حال ساده است. مثل "Ana fotas pomon." (= آنا از سيب عكس مي‌گيرد.).

Parto 20

• -os پايانه فعل آينده ساده است. مثل "Ana fotos pomon." (= آنا از سيب عكس خواهد گرفت.).

Parto 21

• در پاسخ به جمله‌اي كه با كلمه پرسشي "?kiel" (=چطور؟ به چه ترتيب؟) سوال مي‌شود غالبا از قيد استفاده مي‌شود. (قيد كلمه‌اي است كه فعل يا خود يك صفت يا قيد ديگري را توضيح و شرح مي‌دهد). نشانه قيد در اسپرانتو پاپانه e- است.

Parto 22

• در پاسخ به "?kiam" (=كي؟، چه وقت؟) غالبا از قيدي كه به زمان ارتباط دارد استفاده مي‌كنند. (قيد كلمه‌اي است كه فعل يا يك صفت يا قيد ديگري را توصيف مي كند و شرح مي‌دهد و آن رادقيق‌تر بيان مي‌كند.) قيد با افزودن پايانه e- به آخر ريشه كلمه ساخته مي‌شود.

Parto 23

• در پاسخ به "?kie" (=كجا؟) يك حرف اضافه به همراه اسم يا فقط قيد به كار مي‌رود. حروف اضافه مثل: "sur" (=روي)، "sub" (=زير) و "en" (=در، توي، داخل).

Parto 24

• ديديد كه n- نشانه مفعول مستقيم است. (كه نشانه آن در فارسي "را" است). مثل ("Ana fotas knabon.") يعني آنا پسربچه را عكس مي‌گيرد يا رساتر "آنا از پسربچه عكس مي‌گيرد". اين پايانه براي نشان‌دادن جهت و مسير نيز استفاده مي‌شود. براي مثال: "kie" (=كجا؟) - "kien" (=به كجا؟).
• پس از حروف اضافه‌اي كه بر مكاني دلالت دارند، مي‌توان n- را براي بيان حركت به آن مكان به كار برد. مثلا: "Mi iras al la cxambro." (= من به اتاق مي‌روم.) - "Mi iras al la cxambron. (= من به داخل اتاق مي‌روم.).

Parto 25

• تملك را با حرف اضافه de، بيان مي‌كنند. يا به عبارت بهتر نسبت چيزي به چيز ديگر. در فارسي همان صداي كسره در مضاف و مضاف‌اليه است. مثل: "La hundo estas de Fang." (= سگ مال فانگ است.)، يا "la pordo de la gxardeno"= در باغ).

Parto 26

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 27

• در اعداد، دهگان و صدگان با يك كلمه گفته مي‌شود: "dudek" (20), "tridek" (30), "ducent" (200), "okcent" (800). ساير شماره‌ها و همچنين هزار به عنوان واژه‌هاي جداگانه نوشته و خوانده مي‌شوند: "dek unu" (11), "dek du" (12), "du mil" (2000).

Parto 28

• پايانه n- در بيان اندازه نيز استفاده مي‌شود. براي نمونه: "La pilko kostas ok stelojn." (= توپ هشت استلو قيمت دارد.).
• زماني در دنياي اسپرانتو "Stelo" به معني ستاره به عنوان واحد پول رايج مطرح گرديد.

Parto 29

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 30

• پايانه i- براي بيان فعل در شكل اوليه به كار مي‌رود. به عبارت ساده‌تر، نشانه مصدر است. مثل" "studi" (=مطالعه‌كردن)، "instrui" (=درس دادن)
• در اسپرانتو هرگاه يك فاعل چند فعل را انجام دهد فعل اول زمان خود را مي‌گيرد و بقيه فعل‌ها به صورت مصدر مي‌آيند. مثل: "Ana sxatas studi." (= آنا دوست دارد مطالعه كند.) يا: li volis iri acxeti.=" او مي‌خواست برود خريد كند.

Parto 31

• پسوند -em- بر تمايل و علاقه به چيزي دلالت دارد.
• فرموش نكنيد كه هرگاه با "kia" جمله‌اي سوالي شود، پاسخ آن نيز با صفت يعني كلمه‌اي كه در آخر آن a- دارد مي‌آيد. براي مثال: "?Kia persono estas sxi" (= او چگونه شخصي است؟/ او چه جور آدمي است؟) - "Sxi estas bonkora persono." (= او شخص خوش قلبي است.)

Parto 32

• پسوند -ul- بر فرد ـ آدم يا موجود جاندار با ويژگي معني ريشه كلمه دلالت دارد. "juna" (=جوان) - "junulo" (=آدم جوان) در فارسي مشابه آوندهاي "كار" در ورزشكار، "گر" در حيله‌گر، "مند" در خردمند، يا "و" در خنده‌رو يا ريشو، "دار" در شاخدار مي‌باشد و همچنين معني كلمه مركب آن تجسمي نمادين از وجودي بي‌جان است.

Parto 33

• پسوند -ist- بر رشته يا شغل يا ايدئولوژي كسي مثل: ("komunisto") يا سرگرمي و علايق در سطح حرفه‌اي ("esperantisto") دلالت دارد.

Parto 34

• پسوند -et- بر كوچكي يا ضعف دلالت مي‌كند.

Parto 35

• پسوند -eg- بزرگي يا قدرت را نشان مي‌دهد.

Parto 36

• پسوند -ig- براي متعدي ساختن فعل يا اسم به كار مي‌رود. يعني كسي يا چيزي را وادار به انجام كار يا چيزي كردن. مثلا: "la viro falas" (= مرد مي‌افتد) - "la viro faligas arbon" (= مرد درخت را مي‌اندازد), "la virino kuras" (= زن مي‌دود) - "la virino kurigas la cxevalon" (= زن اسب را مي‌دواند) يعني وادار به دويدن مي‌كند.
• فعلي كه -ig- دارد هميشه با مفعول (n-)، مي‌آيد، ولي البته در صورتي كه بخواهيم مفعول را بگوييم يا بنويسيم. اگر مفعول را نياوريم معني آن در جمله مستتر خواهد بود.

Parto 37

• پسوند -il- نشان‌دهنده وسيله يا كارابزار است.

Parto 38

• پسوند -igx- براي ساختن فعل يا اسم لازم است كه نشانه آن در فارسي كلمه "شدن" است. مانند "heligxas" (=روشن مي‌شود) و "lavigxas" (= شسته مي‌شود).
• فعلي كه -igx- دارد يعني فعل لازم است هيچگاه نيازي به مفعول ندارد.

Parto 39

• پيشوند -ek نشان‌دهنده آغاز و ناگهانگي است.

Parto 40

• پيشوند -ge زوج مركب از مذكر و مؤنث است.

Parto 41

• "?Kioma horo estas" يعني": ساعت چند است؟

Parto 42

• پايانه u- نشانه فعل امر است كه به آخر ريشه فعل مي‌چسبد

Parto 43

• پايانه us- نشانه فعل شرطي است كه به آخر ريشه فعل مي‌چسبد.

Parto 44

• وقتي با "?Kial" (=چرا؟، به چه دليل؟) سوال مي‌كنيم، پاسخ آن با "...Cxar" (=چون، زيرا...) خواهد بود.

Parto 45

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 46

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 47

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 48

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 49

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.

Parto 50

• هيچ نكته‌اي وجود ندارد.