در بخش "قواعد اصلي" اصول اسپرانتو 16 قاعده به شما معرفـي مي‌گردد. در صفحات بعدي با همه‌ي آن‌ها آشنا خواهيد شد، ولي اگر مي‌خواهيد، ابتدا مي‌توانيد توضيحاتي اضافي را در باره اين اصول دستوري بخوانيد.

توضيحات اضافي درباره 16 قاعده دستوري

عنوان رسمي " قواعد اصلي دستور زبان" دستور زبان اسپرانتو در پنج زبان است. اين فصل حاوي قواعد 16‌گانه معروف اسپرانتو است. اشتباه غالب در اين است كه تصور مي‌شود اسپرانتو فقط شانزده قاعده دستوري دارد. در حالي‌كه تعداد آن‌ها خيلي بيشتر است. حتي در بخش " قواعد اصلي" 17 اصل وجود دارد يعني با آموزش الفباي اسپرانتو شروع مي‌شود كه شماره‌اي به آن اختصاص داده نشده است. به جز اين، در قسمت مجموعه تمرينات قواعد بيشتري يافت مي‌شود، هم به وسيله‌ي آموزش مستقيم، و هم با مثال‌ها. بعضي از قواعد اصلي فقط با تمرين در بخش مجموعه تمرينات به درستي فهميده مي‌شوند.

قواعد اصلي دستورزبان مهم‌ترين اصول گرامري اسپرانتو است. آن‌ها پايه و مبناي بقيه اصول ديگر هستند. اگر يادتان باشد در تاريخچه اسپرانتو خوانديم كه نسخه اوليه در پايان قرن 19 با سبكي كاملا سنتي و تماما از نقطه نظر اروپايي تاليف شده بود. (البته به اين معني نيست كه اسپرانتو فقط به زبان‌هاي اروپايي شباهت دارد.) پس افراد بايد توضيحات اصول را طبق روش و استيل آن زمان درك كنند.

قواعد اصلي در قواعد دستوري به زبان‌هاي فرانسوي، انگليسي، روسي و لهستاني است، اما به اسپرانتو نيست. در كتاب گلچين قواعد دستوري نسخه‌اي به اسپرانتو (ص. 239ـ 240) مي‌توان يافت. هرچند مهم است، ليكن مانند نسخه‌هاي قواعد دستوري نسخه‌اي رسمي و قانون‌مند نيست. اين توضيحات صرفا براي مواردي است كه از لحاظ تاريخي در جستجوي اسناد و مدارك اوليه باشيد و بخواهيد آن‌ها را بدانيد و ببينيد.

نسخه‌هاي پنج زبانه مثل هم نيستند. در بعضي از آن‌ها نكته‌هايي هست كه در ديگري نيست. نسخه‌اي كه به دنبال مي‌آيد، تلفيقي از متن هر پنج زبان است.

قواعد

قواعد "دستور زبان" در سه گروه تقسيم شده است:

1. A) الفبا در بخش الفبای اسپرانتو با چند توضیح درباره تلفظ حروف (که اکثرا در این‌جا دیده نمي‌شوند) و دو نکته آشنا خواهید شد.
   
   
2. B) بخش‌های کلامی به همراه قواعد 8-1: 1. حرف تعریف، 2. اسامی، 3. صفت‌ها، 4. اعداد، 5. ضمیرها، 6. فعل, 7. قیدها، 8. حروف اضافه.
   
   
3. -C) قواعد عمومی به همراه قواعد 16-9: -9. خواندن/نوشتن, 10. آکسان, 11. ترکیب واژه‌ها, 12. واژه‌های نفی, 13. مفعول مستقیم, 14. حرف اضافه ـje ـ, 15. کلمات خارجی, 16. آپاستروف.
   
   

نکته: قواعد معرفی شده در این‌جا کمی متفاوت از روش کتاب دستور زبان اسپرانتو است، یعنی ما روش دیگری را با فضایی بیشتر در این‌جا به کار مي‌بریم.