در كتاب اصول اسپرانتو واژه‌نامه‌اي نيز با ترجمه به پنج زبان شامل فرانسوي، انگليسي، آلماني، لهستاني و روسي يافت مي‌شود. نام كامل اين لغتنامه "واژه‌نامه جهاني زبان بين‌المللي اسپرانتو" است (كه به اختصار "واژه‌نامه جهاني" ناميده مي شود و حروف اختصاري آن "UV" است. در آن حدود 2700 كلمه كه ريشه واژه‌ها هستند و هيچ‌گونه پايانه دستوري ندارند آمده است. به جز آن مي‌توان حدود 150 واژك كه به پايانه دستوري نيازي ندارند، و 11 پايانه دستوري را مشاهده نمود.

ريشه‌ها را مي‌توان در واژه‌نامه جهاني به 3 شاخه تقسيم نمود:

1. ريشه افعال ـ يعني ريشه‌هايي كه نشان دهنده عملي هستند. كه به پنج زبان ملي ترجمه شده‌اند. اين ريشه‌ها در واژه‌نامه‌هاي مدرن موجودند و آن‌ها را با پايانه مصدري i مي‌بينيد، براي مثال: "iri" (رفتن)، "ridi" (خنديدن)، "vivi" (زندگي‌كردن).
   
   
2. ريشه‌هاي وصفي (مربوط به صفت‌ها) ـ كه نشان‌دهنده حالتي هستند. در واژه‌نامه‌هاي جديد مثل مجموعه تمرينات آنها معمولا با پايانه a نوشته مي‌شوند مثل: "bona" (خوب)، "forta" (قوي)، "longa" (طولاني، دراز).
   
   
3. ريشه‌هاي اسمي ـ يعني واژه‌هايي كه نام اشيا، حيوانات، يا ساير مشتقات اسم هستند مثل اسم ذات و معني و غيره. در واژه‌نامه جهاني اين ريشه‌ها در قالب اسمي خود زبان‌هاي مربوطه ترجمه شده‌اند. در واژه‌نامه‌هاي جديد مثل مجموعه تمرينات آنها معمولا با پايانه o نوشته مي‌شوند مثل: "domo" (خانه)، "homo" (انسان)، "muziko" (موسيقي).
   
   

همچنين از آوندها (شامل پسوندها و پيشوندها و ميانوندها) را مي‌توان براي ساختن فعل استفاده نمود مثل ("-ig-", "-iĝ-"...)، و بعضي‌ها آوندهاي وصفي هستند مثل: ("-ebl-", "-em-"...)، و تعدادي آوندهاي اسمي هستند مانند: ("-aĵ-", "-ul-", "-in-", "-ej-"...). اما تعدادي از اين آوندها نيز به اين روش قابل طبقه‌بندي نيستند مانند: ("-um-", "-et-", "-eg-", "-ant-", "-at-", "mal-"...).

دانستن اين‌كه ريشه كلمه جز كدام دسته است يعني فعلي است، صفتي است يا قيدي و اسمي مي‌باشد بسيار مفيد است چون به اين ترتيب مي‌توانيد ساير مشتقات كلمه را كاملا صحيح بسازيد. براي اطلاعات بيشتر در باره اين موضوع اين‌جا را كليك كنيد.

به جز اين‌ها در UV مي‌توانيد اين موارد را پيدا كنيد:

• واژك‌ها ـ كلماتي كه به پايانه نياز ندارند، اما مستقلا كلمه هستند، مثل ضماير يا حروف اضافه همچون: "pli", "tro", "tre", "mi".
• پايانه‌ها ـ 11 پايانه دستوري شامل: -O, -A, -E, -I, -AS, -IS, -OS, -US, -U, -J, -N.

پيشگفتار واژه‌نامه جهاني

"تمام چيزهايي كه به زبان بين‌المللي اسپرانتو نوشته مي‌شود، به كمك اين واژه‌نامه مي‌توان فهميد. كلمه‌هايي كه شكل‌دهنده صورتي از واژه هستند به فرم تركيبي و با قرار گرفتن خط فاصله مشخص شده بطوري كه كلمه تقسيم شده و هر قسمت از ديگري جدا مي‌گردد براي نمونه به كلمه « frat'in'o » به معني خواهر نگاه كنيد. كلمه‌اي است كه از سه قسمت تركيب شده است".

توجه كنيد، كه اين متن شامل "واژه‌هاي" تك ريشه، آوند و حتي پايانه‌اي هستندو در زمان حاضر زبان شناسان از عنصري تحت عنوان "تكواژ" يعني كوچكترين واحد معني‌دار لغوي استفاده مي‌كنند، كه زامنهوف آن‌ها را "كلمه" ناميد.

بخش كوچكي از واژه‌نامه جهاني

• a marque l’adjectif; ex. hom' homme ― hom'a humain | termination of adjectives; e. g. hom' man ― hom'a human | bezeichnet das Adjektiv; z. B. hom' Mensch ― hom'a menschlich | означаетъ прилагательное; напр. hom' человѣкъ ― hom'a человѣческій | oznacza przymiotnik; np. hom' człowiek ― hom'a ludzki.
• abat' abbé | abbot | Abt | аббатъ | opat.
• abel' abeille | bee | Biene | пчела | pszczoła.
• abi' sapin | fir | Tanne | ель | jodła.
• abomen' abomination | abomination | Abscheu | отвращеніе | odraza.
• abon' abonner | subscribe | abonniren | подписываться | prenumerować.
• ablativ' ablatif | ablative | Ablativ | творительный падежъ | narzędnik.
• abrikot' abricot | apricot | Aprikose | абрикосъ | morela.
• absces' abcès | abscess | Geschwür, Eiterbeule | нарывъ | wrzód.
• absint' absinthe | absinthium | Wermuth | полынь | piołunkówka.
• acer' érable | maple | Ahorn | кленъ | klon.
• aĉet' acheter | buy | kaufen | покупать | kupować.
  • sub'aĉet' corrompre | corrupt | bestechen | подкупать | przekupyvać.
• acid' aigre | sour | sauer | кислый | kwaśny.
• ad' marque durée dans l’action; ex. paf' coup de fusil ― pafad' fusillade | denotes duration of action; e. g. danc' dance ― danc'ad' dancing | bezeichnet die Dauer der Thätigkeit; z. B. danc' der Tanz ― danc'ad' das Tanzen | означаетъ продолжительность дѣйствія; напр. ir' идти ― ir'ad' ходить, хаживать | oznacza trwanie czynności; np. ir' iść ― ir'ad' chodzić.
• adiaŭ adieu | good-by | lebe wohl | прощай | bądź zdrów.
• adjektiv' adjectif | adjective | Eigenschaftswort | имя прилагательное | przymiotnik.
• ...

اگر مي‌خواهيد كل فهرست را ببينيد: واژه‌نامه جهاني را كليك كنيد.